Paradoks regeneracji

Lato w pełni, a więc o wypoczynku słów kilka, a konkretnie o paradoksie regeneracji i o tym, jak wypoczywać, żeby wypocząć.

Czym jest odpoczynek?

Niby wszyscy wiemy, czym jest odpoczynek, ale trudno go jasno zdefiniować. Można określić go jako stan, w którym organizm odcina się od zmartwień, stresów i obowiązków, a układ nerwowy regeneruje się. Naszu kład nerwowy posiada część współczulną i przywspółczulną. Ta pierwsza odpowiada za stan napięcia, gotowość do działania. Uruchamia się codziennie wiele razy: ważny telefon, ważny mail, potrzebna mobilizacja! Z kolei układ przywspółczulny daje organizmowi znać, że może zwolnić, że jest bezpieczny, nie musi się bronić. Zwalnia oddech, rozluźniają się mięśnie, polepsza się trawienie. Nasze ciało regeneruje się fizycznie.

Dlatego właśnie możesz leżeć pod palmą i wcale nie wypoczywać, jeśli leżąc myślisz o pracy albo problemach dnia codziennego. Twoje ciało i tak jest zmobilizowane do walki.

Cechy dobrego odpoczynku

Żeby kontrolę nad organizmem przejął układ przywspółczulny konieczne jest spełnienie kilku warunków:

1. Bezcelowość. Każdy cel uruchamia mobilizację organizmu, nawet pozornie przyjemny. Kiedy zaczynasz odhaczać zwiedzanie miasta, liczyć kroki na spacerze i strony przeczytanych książek, pozostajesz w stanie gotowości, nie odpoczynku.
2. Wybór. Odpoczynek musi być wyborem, nie przymusem.
3. Brak pośpiechu. Pośpiech łączy się z przymusem, z osiąganiem celów. Nie odpoczniesz spiesząc się do kolejnego muzeum czy z czytaniem książek na akord.

Paradoks regeneracji

Według badań im większy stres odczuwamy, tym większe prawdopodobieństwo, że źle wybierzemy sposób na odpoczynek. Zmęczony mózg szuka sposobów najszybszych, dających szybki skok dopaminy. Wybierze scrollowanie social mediów zamiast spaceru, przez co zmęczy się jeszcze bardziej zamiast wypocząć. 

Wybór strategii

Kluczem do owocnego odpoczynku jest wybór właściwej strategii. Zmęczenie fizyczne wymaga uzupełnienia zapasów energii, jedzenia, snu, z kolei zmęczenie emocjonalne wymaga podjęcia innych działań. Co mamy zatem do wyboru:

1. Odpoczynek fizyczny, czyli sen, leżenie, lekki spacer, masaże, złagodzenie napięć.
2. Odpoczynek psychiczny, czyli odciążenie głowy. To wolność od podejmowania decyzji, zamartwiania się. Ważne jest odcięcie się od wiadomości, bodźców, które mogą nas skłonić do nadmiernego przejmowania się. Dobrze podziała za to oddanie się zajęciom kreatywnym czy ogrodowym.
3. Odpoczynek sensoryczny to odcięcie się od niepotrzebnych dźwięków, hałasów a nawet niewygodnych ubrań. Na taki odpoczynek dobrze działa otaczanie się miękkimi naturalnymi tkaninami, cisza, bliskość natury.
4. Odpoczynek emocjonalny, czyli koncentrowanie się na tym co dobre i piękne: na tańcu, śpiewie, zabawie, szukaniu ładnych rzeczy w otoczeniu i skupianiu na nich swojej uwagi.

A po więcej informacji zapraszam oczywiście do podcastu na Spotify oraz Apple Podcasts!